                   Vijftien jaar Monitoring


(slotgedeelte uit de gelijknamige brochure van december'92)



Monitoring  is een  modieus nieuw  woord, waaronder  men veelal
(een  ruimere betekenis komt verderop aan de orde) verstaat het
volgen   en   analyseren   van   ontwikkelingen   en   daarover
rapporteren.   Dat  is  precies  wat  de  Stuseco  sedert  zijn
oprichting  op  16 december  1977  heeft gedaan  betreffende de
sociaal-economische ontwikkeling van Suriname. Momenteel willen
velen in Suriname die monitoring leren en ter ere van het derde
lustrum  van de Stuseco  willen we hen  daarbij helpen met deze
brochure met praktische informatie.

Op  meer dan vierduizend kilometer afstand, zonder steun van de
overheid  of van het  bedrijfsleven blijkt n  persoon in zijn
vrije  tijd zo'n monitoring  te kunnen verrichten  op basis van
louter  openbaar materiaal.  Die extreme  ervaring kan wellicht
toch handig zijn voor lieden die in de riante situatie verkeren
in  Suriname te  wonen of  soms zelfs  via hun  functie toegang
hebben tot niet gepubliceerd materiaal.

Wij hebben de monitoring van Suriname's economie bedreven op de
manier  waarop  anderen  postzegels verzamelen.  In  plaats van
zegels,  statistieken  en economische  rapporten. Hoe  komt een
postzegelverzamelaar  aan zijn collectie. En manier zou kunnen
zijn  het kopen van zegels. Dan  is men echter geen verzamelaar
maar   belegger,  dus  die  manier  passen  we  niet  toe.  Een
uitzondering  betreft  het  kopen van  nieuwe  zegels  tegen de
officile  prijs.  Dat  zijn  aanvankelijk  weinig  waardevolle
stukken,  maar  ze krijgen  op  den duur  soms  ruilwaarde. Een
andere  manier  is  vragen  aan  anderen  om  gebruikte zegels.
Statistieken  en rapporten verliezen na het lezen voor de niet-
verzamelaar  hun waarde. Vrienden en kennissen die weten dat je
verzamelt  bewijzen je graag een kleine  dienst en geven na het
lezen  het stuk. Verder verrijkt een verzamelaar zijn collectie
door te ruilen met andere verzamelaars: van ieder stuk hoeft er
immers  maar  n  exemplaar  in  de  collectie  te  zitten. De
verleiding  is groot  om uit  bibliotheken of overheidsgebouwen
stukken  te pikken,  maar daar  doen we  niet aan.  Voor wie de
waarde  van de stukken kent is  dat immers geen gering vergrijp
maar  een misdrijf.  Kortom het verzamelen  van informatie kost
inspanning,  maar voor een verzamelaar  is dat geen moeite. Een
verzamelaar  heeft verder  als kenmerk niet  alles te vergaren.
Dat zou een onmogelijke opgave zijn. Specialisatie is nodig.


In   het  laatste  kenmerk  ligt   een  belangrijk  aspect  van
monitoring besloten. Het zou onmogelijk zijn om alle informatie
te  verzamelen. Het is  de kunst om  het verzamelen te beperken
tot slechts die informatie die strikt noodzakelijk is. Namelijk
die,  welke men  minimaal nodig heeft  voor de  analyse. Dat is
veel  minder dan men  wellicht denkt. In 1989  hebben we ons op
die  vraag beraden  en een  systeem ontwikkeld  om met minimale
informatie  toch  de  hele  macro  economische  ontwikkeling te
kunnen  volgen.  Die methode  staat  beschreven in  onze studie
'Micromacrodataset        Suriname'(ISBN       nr90-73732-02-6)
     De 78 kerngegevens:
                                        
                                        BRON:
     BASIS INPUT SECTOR BEDRIJVEN:      
    1 bruto toegev.waarde bedrijven(m)  Nationale Rekeningen
    2 bruto investeringen bedrijven      van het ABS (NR)
    3 loonsom van de bedrijven          NR
    4 afschrijvingen van de bedrijven   ,,
                                        
     BASIS INPUT SECTOR BUITENLAND:     
    5 uitvoer goed.+dienst.door bedr.   Fin. Nota e.d.(FN)
    6 invoer goed+dienst.door bedrijven FN
    7 invoer goed.+dienst.door overheid ,,
    8 invoer goed.+dienst.door gezin.   ,,
    9 loonsom uit buitenland            ,,
   10 overiginkomen buitl.aan bedrijven ,,
   11 loonsom naar buitenland           ,,
   12 overig inkomen naar buitenland    ,,
   13 ink.over.om n.naar buit.van gezin ,,
   14 toename monetaire reserves        ,,
                                        
     BASIS INPUT SECTOR OVERHEID:       
   15 goed.en d.door overheid aan bedr. ,,
   16 goed.en d.door overheid aan gez.  ,,
   17 bruto investeringen van overheid  ,,
   18 overig ink.naar overh.van bedr.   ,,
   19 indirecte belastingen             ,,
   20 directe belastingen van bedrijven ,,
   21 directe belastingen van gezinnen  ,,
   22 inkomensoverdr.om niet van gezin. ,,
   23 kapitaaloverdr.om niet van buitl. ,,
   24 goed.en d.door bedr.aan overheid  ,,
   25 loonsom overheid                  ,,
   26 rente van overheid aan bedrijven  ,,
   27 rente van overheid aan buitenland ,,
   28 prijsverlagende subsidies         NR
   29 inkomensoverdr.om niet aan gezin. FN
   30 inkomensoverdr.om niet aan buitl. ,,
                                        
     INPUT tbv MONETAIR OVERZICHT :     
   31 Saldo Lopende rekening (kasbasis) ,,
   32 saldo kapitaalrekening            ,,
   33 netto ontwikkelingsleningen       ,,
   34 netto particuliere leningen       ,,
   35 monetaire financiering overheid   ,,
   36 verandering in geldhoeveelheid:   ,,
                                        
     INPUT PRIJZEN:                     
   37 consumptieprijsmutatie            ABS
   38 invoerprijsmutatie                IFS
 
 
Vervolg kerngegevens:

     
     EXTRA MACRO INPUT VOOR MODEL:      
   39 arbeidsplaatsen bedrijven  *1000  NR
   40 arbeidsplaatsen overheid   *1000  ,,
   41 werkloosheid %                    FN
   42 bevolking                  *1000  NR
   43 bevolking 16/64            *1000  ,,
   44 natuurlijke aanwas ,,   in %      ,,
   45 emigratiesaldo             *1000  ,,
   46 rentevoet Suriname                FN
   47 uitvoerwaarde belangrijkste prod. ,,
   48 investeringen in exportsector     raming op basis NR
   49 opbrengst invoerrechten           FN
   50 kapitaal bedrijven aan overheid   ,,
                                        
     Input niet voor Macroabc:        
     INPUT parallelmarkt en overig:   
   51 waarde EA import                  ,,
   52 parallelmarktkoers                ,,
   53 ink.overdr.om n.uit buit.aan gez. ,,
   54 opbrengst verteringsbelastingen   ,,
   55 ontvangsten reisverkeer           ,,
   56 bacove areaal                     ,,
   57 bauxietlevy                       ,,
     exporthoeveelheid van:             
   58 aluminium                         FN ABS
   59 aluinaarde                        ,,
   60 hout                              ,,
   61 triplex                           ,,
   62 rijst                             ,,
   63 bacove                            ,,
   64 garnalen                          ,,
     internationale prijs van:          
   65 aluminium                         IFS
   66 aluinaarde                        ,,
   67 hout                              ,,
   68 triplex                           ,,
   69 rijst                             ,,
   70 bacove                            ,,
   71 garnalen                          ,,
     Surinaamse prijs van:              
   72 aluminium                         FN ABS
   73 aluinaarde                        ,,
   74 hout                              ,,
   75 triplex                           ,,
   76 rijst                             ,,
   77 bacove                            ,,
   78 garnalen                          ,,
                                        
in   Suriname   verkrijgbaar   bij  boekhandel   VACO   aan  de
Domineestraat).   Het monitoringmodel Macroabc is speciaal voor
de  macroeconomische analyse  van Suriname  ontwikkeld en maakt
optimaal  gebruik van  de in  Suriname beschikbare statistische
informatie van voornamelijk ABS, CBvS, Min. Financien en IMF.
Het  komt er  in het  kort op  neer dat  men slechts informatie
hoeft  te  verzamelen over  de 78  variabelen op  de voorgaande
bladzijden. Als men namelijk die gegevens vervolgens inleest in
het  monitoringmodel 'Macroabc' dat  in een spreadsheet draait,
verkrijgt  men  de  vele  honderden  variabelen  van  Nationale
Rekeningen,   Sector   Rekeningen,  Monetaire   Overzichten  en
Arbeidsmarktbalansen, alsmede de nodige microvariabelen voor de
exportsector. Bij de kwantificering van de diverse aspecten van
de  economie is er namelijk nogal  wat overlap. Zo vindt men de
monetaire financiering van de overheid in principe zowel bij de
sector   overheid  in  de  Nationale  Rekeningen,  als  bij  de
overheidsfinancien  in de Financile Nota, als bij de monetaire
gegevens  van de Centrale  Bank, als in de  Suriname data in de
International  Financial Statistics van  het IMF. De definities
sluiten  echter niet altijd aan,  hetgeen verwarring kan geven.
In  feite  is  Macroabc  ontstaan  vanuit  de  behoefte  al die
verspreide,  niet  altijd  goed  afgestemde  informatie  in n
consistent  monitoringmodel onder te brengen. Daarmee heeft men
dan  een compleet  systematisch macro  overzicht van Suriname's
economie. Dat maakt vervolgens de analyse heel gemakkelijk. Ter
illustratie  laten we aan het slot van dit hoofdstuk een aantal
tabellen  uit Macroabc zien voor 1977 en 1992, het laatste jaar
betreft overigens slechts voorlopige, geraamde cijfers. Hoe die
laatste  te vervaardigen is weer een ander verhaal. De gegevens
voor  alle jaren van 1955 tot en met 1991 vindt men tezamen met
het  programma Macroabc in een  diskette die gratis (vergoeding
fl  10,-  voor  porti  daargelaten)  verkrijgbaar  is  door een
envelop  met daarin uw naam en  adres en Fl 10,- aan postzegels
te  sturen naar Stuseco, C. Jolstraat 50, 2584 ET Den Haag. Wie
nu  met monitoring van Suriname's economie wil beginnen kan dus
een vliegende start maken.

We  kunnen ons dus verder  beperken tot de vraag  hoe aan de 78
kerngegevens te komen. We geven daartoe nog een handige tip: de
SPS  heeft  in juli  1992 in  'Beleidsserie  nr 1'  een rapport
uitgebracht  "Raamwerk voor  de gezondmaking  van de Surinaamse
economie",  met in de bijlagen  de bewuste 78 kerngegevens voor
1990,  1991 en ramingen voor de jaren 1992 tot en met 1996. Als
de SPS voortaan regelmatig een update van dat rapport uitbrengt
is verzamelen geen kunst meer. Behalve natuurlijk voor de SPS.

De   publicaties  waaraan  men  de  kerngegevens  kan  ontlenen
bevatten overigens daarnaast waardevolle informatie die voor de
interpretatie  van de  gegevens van  belang is.  De foto  op de
volgende bladzijde geeft ze weer.

De  belangrijkste  bron van  informatie  wordt gevormd  door de
Nationale  Rekeningen van het ABS.  In die Nationale Rekeningen
wordt  echter geen  rekening gehouden  met de deviezeninkomsten
waaruit de EA import wordt betaald. Die inkomsten kunnen worden
berekend uit het product van de waarde van de EA import
foto macro economische publicaties over Suriname
(die  in officile prijzen luidt)  en de parallelmarktkoers. We
boeken  die  onder de  'inkomstenoverdrachten  om niet  uit het
buitenland'.  Dat is een kunstgreep in afwachting van de nodige
informatie   over   de  uitsplitsing   van  die   inkomsten  in
inkomensoverdrachten,  zoals pensioenen en giften, de winst van
cocane   handel,   de   verkoop   van   onroerend   goed   aan
buitenlanders,   en   de   onderfacturering   van   export   en
overfacturering   van  import.  De   Nationale  Rekeningen  van
Suriname  bevatten  vroeger behalve  de presentatie  conform VN
aaanbeveling,  ook  de  Sector  Rekeningen  zoals  die  o.a. in
Nederland  worden gebruikt. Deze  Sector Rekeningen vervaardigt
het  ABS sinds de  jaren zeventig niet meer,  maar we hebben ze
wel  nodig om een compleet beeld van de economie te krijgen, in
het  bijzonder de aansluiting van de overheidsconsumptie aan de
overheidsuitgaven conform de Financile Nota.

De  Financile  Nota die  in oktober  van  ieder jaar  door het
Ministerie  van Financien wordt uitgegeven, bevat een schat aan
gegevens.  Niet alleen wat betreft de financien van Lanti, maar
ook van het land; de betalingsbalans.

Daarover,   en  over  de  monetaire   gegevens  vindt  men  ook
informatie  in  de  Jaarverslagen  van  de  Centrale  Bank  van
Suriname  (CBvS). Die bevatten  veel goed geordende informatie,
maar  verschijnen meestal pas met  grote vertraging. Wel kunnen
we  putten uit de maandelijkse 'Verkorte Balansen' en 'Selected
Monetary Figures' van de CBvS.

Voor  de achtergrond van de  begrippen die worden gehanteerd in
Nationale Rekeningen, Jaarverslagen Centrale Bank van Suriname,
Financile  Nota en  rapporten van  SPS, kan  men de publicatie
'Economische   Ontwikkeling   van   Suriname,   een  inleiding'
raadplegen.   (Verkrijgbaar   bij   boekhandel   VACO   aan  de
Domineestraat in Paramaribo).

Gegevens  over internationale  aluminium prijzen  en dergelijke
kan  men ontlenen aan  de maandelijkse publicatie  van het IMF:
'International  Financial Statistics', waarin men ook monetaire
en  financile gegevens over  Suriname kan vinden.  Dus als men
die  gegevens niet snel via de CBvS of Ministerie van Financien
of  ABS  kan krijgen,  is dit  een indirecte  mogelijkheid. Ook
rapporten  van de Stichting Planbureau Suriname (SPS), dat zelf
geen  primaire statistieken opstelt,  vormen vaak een indirecte
bron  voor  statistische  informatie. Men  denke  aan Jaarplan,
Meerjaren  Ontwikkelings  Programma, of  het  recente 'Raamwerk
voor de gezondmaking van Suriname's economie'. In dit kader kan
ook  het Jaarverslag  van de Surinaamsche  Bank worden genoemd.
Dat  bevat niet  alleen veel relevante  monetaire en financile
informatie,  maar  komt  altijd met  zeer  recent  materiaal en
interessante analyses.

Verder  noemen we het  twee wekelijkse 'Informatiebulletin' van
de  Vereniging Surinaams  Bedrijfsleven. Dat  bevat niet alleen
samenvattingen  van het economische  nieuws, maar ook monetaire
cijfers en gegevens over de inflatie, zo gauw het ABS een nieuw
prijsindexcijfer publiceert.

In  feite is er erg  veel statistisch materiaal over Suriname's
economie    voor    handen.    Zelfs   de    omvang    van   de
parallelmarktimport is bekend. Als men zich beperkt tot de echt
belangrijke  cijfers, de genoemde 78  kerngegevens, kan men met
relatief  weinig moeite  een beeld van  Suriname's economie bij
houden.  Een  probleem  is  wel,  dat  veel  gegevens  pas  met
vertraging   voor   handen   zijn.   Voor   enkele  belangrijke
kerngegevens geldt dat echter niet.

Maandgegevens   over   financieringstekort,   deviezenvoorraad,
geldhoeveelheid,  parallelmarktkoers, consumptieprijsmutatie en
internationale  aluminiumprijs, zijn vrij vlot beschikbaar. Zie
bijgaande staat met 'monitoring kerngegevens per maand' uit ons
bestand, bijgewerkt tot medio november 1992.

Kortom,  als men zijn energie  efficint gebruikt, door zich te
beperken tot de 78 kerngegevens en die analyseert met Macroabc,
is  het niet  zo moeilijk om  een compleet  overzicht te houden
over de macro-economische ontwikkeling van Suriname.


Monitoring kerngegevens per maand
_____________________________________________________________

         fin.       toename      Parallel Consump.  Int. prijs
         tekort  --------------  koers    prijs     aluminium
                 deviezen  geld  t.o.v.   mutatie   $ cents/
         mln.Sf  mln.Sf  mln.Sf    $          %     pound
 
 jan  '91     56      -5      77      16       5      69
 feb  '91     19      -5      77      15       6      68
 mrt  '91     36      -5      77      16      -3      68
 april'91     54      -5      77      15       0      63
 mei  '91    104      -5      77      14      -1      59
 juni '91     94      -5      77      18       6      58
 juli '91    111      -5      77      19       2      59
 aug  '91     71      -7      52      18       1      57
 sept '91    -82      -6      50      17       4      55
 okt  '91    106      -7      53      17       4      52
 nov  '91    -13      -7      53      17       2      52
 dec  '91     73      -7      53      15       1      50
 
 jan  '92     87      -7      53      17       6      54
 feb  '92     42       5     -38      20       2      58
 mrt  '92   -115      -2     -41      20       2      58
 april'92     66       4      42      20       3      60
 mei  '92     65      -4      26      22       3      59
 juni '92     61       2      46      21       5      58
 juli '92    104                      22       2  
 aug  '92     72                      26       6  
 sept '92     72                      24              56
 okt  '92                             26              54
 nov  '92                             27              53
 dec  '92                                        
--------------------------------------------------------------
bron:  VSB  informatie bulletins  (met  gegevens van    CBvS en
ABS), IFS, Fin. Dagblad. (Parallelmarktkoers eigen informatie)
                                                  
Tussen raming en realisatie


Het  volgen van  de recente macro  economische ontwikkeling van
het  recente verleden, met daarbij  de gegevens over bedrijven,
gezinnen,  overheidsfinancin, betalingsbalans, arbeidsmarkt en
monetair  overzicht,   in  onderling  verband kan  men Macroabc
gebruiken.  Onder de  78 kernvariabelen die  men daarvoor nodig
heeft  zijn ook de prijzen en hoeveelheden van de export (apart
voor  aluinaarde, aluminium, rijst,  bacoven, hout, garnalen en
toerisme)  opgenomen, zodat ook een micro benadering, een break
down van de export mogelijk is.

Betreffende   het  lopende  en  juist   afgelopen  jaar  is  de
statistische  informatie  betrefende  realisatiecijfers    voor
verscheidene  van de 78 kernvariabelen   niet compleet. Dat kan
men  ten dele oplossen door  voor zover beschikbaar de kwartaal
of  maandcijfers in  te vullen. Op  die manier kan  men zo goed
mogelijk de vinger aan de pols houden.

Vervolgens kan men nog een stap verder zetten.

Beschikt  men over de kerngegevens voor het afgelopen jaar, dan
kan  men het op Suriname toegesneden en op basis van Surinaamse
tijdreeksen  gekwantificeerde model  'Macmic' gebruiken  om een
raming  voor  het lopende  jaar te  maken en  aldus ontbrekende
gegevens  bijschatten.  Dat  rekenmodel  Macmic  gebruikt exact
dezelfde  variabelen  als  Macroabc  inclusief  de kerngegevens
betreffende  de prijzen en  hoeveelheden van de  uitvoer van de
belangrijkste  producten. Het  gebruik ervan is  echter niet in
enkele  dagen  te leren.  Een  groep van  vijftien  tot twintig
economen   en  statistici  van  Stichting  Planburau  Suriname,
Statistiekbureau,  Centrale Bank, Bauxiet  Instituut en diverse
Ministeries  heeft echter  in 1991  en 1992  een cursus 'macro-
economische  modelbouw' van  in totaal dertig  dagen gevolgd en
kan  nu  dat  soort  actualiseringsberekeningen  alsmede andere
modelsimulaties uitvoeren.

Statistieken  hebben altijd  betrekking op  het verleden  en de
vertraging  van diverse  variabelen wisselt  nogal. Het gebruik
van Macmic om de ontbrekende variabelen aan te vullen heeft als
voordeel  dat men de wl beschikbare informatie optimaal benut,
namelijk   om  een   samenhangend  overzicht   van  de  recente
economische ontwikkeling te verkrijgen.

Vervolgens  kan men die  die gegevens die  een mengsel zijn van
ramings en realisatiecijfers gebruiken voor diverse doeleinden.
Men  kan ze gebruiken als basisgegevens  voor het maken van een
raming  voor  het  volgende  jaar. Men  kan  ze  gebruiken voor
analyse  van die samenhangende informatie. Namelijk door die te
vergelijken  met eerdere ramingen of met beleidsdoelstellingen,
bijvoorbeeld  evaluatie van  de feitelijke  ontwikkeling in het
licht  van  de  gewenste  conform  het  Structurele Aanpassings
Programma (SAP).

Het  begrip monitoring gaat dus  verder dan alleen systematisch
registreren  van  de  feitelijke ontwikkeling.  Ook  analyse en
evaluatie kan er onder worden gerekend.

Men  kan het  begrip monitoring nog  verder oprekken  en ook de
becijfering  van  te  verwachten maatregelen  of  pakketten van
maatregelen  eronder  verstaan. Bijvoorbeeld  de  te verwachten
effecten van een SAP op de belangrijkste macro grootheden zoals
koopkracht,   financieringstekort,  productie,  werkgelegenheid
etc.

Soms  wordt het begrip monitoring  nog verder opgerekt en wordt
er ook onder verstaan het formuleren van beleidsmaatregelen die
nodig  zijn om een SAP  nader in te vullen,  zodanig dat de SAP
doelstellingen  worden gerealiseerd. Vroeger zou men bij zoiets
niet spreken van 'monitoring' maar van 'planning'.

In   de  publicatie   van  het   Ministerie  van   Planning  en
Ontwikkelingssamenwerking:  'Structureel  Aanpassings Programma
(SAP)' van november 1992 staat op bladzijde 43: 'Monitoring kan
nader  omschreven  worden als  de activiteit(en),  die moet(en)
resulteren  in  de richtige  en  planmatige uitvoering  van het
programma  voor herstel, groei en  aanpassing van de economie'.
Monitoring  heeft hier  de betekenis van  planning gekregen. Om
misverstanden  te vermijden,  vermelden we  daarom, dat  wij in
deze   brochure  bij  monitoring  slechts  hebben  gedacht  aan
monitoring  in  enge  zin:  het  volgen  en  analyseren  van de
economische  ontwikkeling en  het rapporteren  daarover. Verder
hebben  we  ons beperkt  tot  de macro  economische monitoring.
Behalve  op  macro economisch  gebied is  er ook  monitoring op
ander terrein nodig, bijvoorbeeld betreffende de koopkracht van
diverse   groepen.  In  Macroabc  en   Macmic  komt  alleen  de
koopkracht  van het totaal van alle werknemers en AOV'ers voor.
Er   is  echter  een   satellietmodel  aan  Macmic  ontwikkeld,
'Suritax' genaamd, dat de koopkrachtmutatie van diverse groepen
kan doorrekenen. Dat satellietmodel behoeft echter betere input
over   de  inkomensniveaus  en  bestedingspatronen  om  mee  te
starten.   Het   'Mini-Budgetonderzoek'   dat   het  Surinaamse
consultantsbureau  ICAD in  1992 in opdracht  van Stuseco heeft
verricht  zal  naar  verachting  spoedig  de  nodige indicaties
opleveren.

Is   het  monitoringsmodel  Macroabc,  tezamen  met  Macmic  en
Suritax,  voldoende om  het SAP  te monitoren?  Neen, want deze
monitoringinstrumenten  zijn beperkt tot  de macroeconomie, met
alleen  de  exportsector  (via  micro  blok  in  Macmic)  en de
koopkracht  (via Suritax) meer in detail. Macroabc is voldoende
om de macro economische grootheden goed in onderling verband te
volgen,  maar te grof om  bijvoorbeeld ook de ontwikkelingen op
meso niveau, bijvoorbeeld de kredietverlening apart voor iedere
afzonderlijke  bedrijfstak te  volgen. Dat  zou uitbreiding van
het   model  vergen.  Dat   zou  goed  zijn   omdat  aldus  een
instrumentarium  ontstaat dat  een brug  slaat tussen  macro en
meso.  Zo'n instrument kan nuttig zijn nu het SAP gericht op de
kortere   termijn  er  is  en  de  blik  wordt  gericht  op  de
middellange  termijn en men voornemens  is  een nieuw Meerjaren
Ontwikkelings  Programma op te gaan  stellen. In zo'n nieuw MOP
zal  men vermoedelijk meer dan vroeger  de relatie met de macro
ontwikkeling   willen  leggen,  maar  ook  de  ontwikkeling  op
mesoniveau willen schetsen.

Verder moet Macroabc worden gevoed met statistieken over het zo
recent  mogelijke verleden. De intensivering van de Ekonomische
Kwartaal  Statistiek  van het  ABS,  die informatie  geeft over
lonen,  omzetten en werkgelegenheid  lijkt daarom prioriteit te
hebben.  Verder kunnen de  uitvoering van een bedrijventelling,
het  reactiveren van het huishoudonderzoek en het uitvoeren van
een  budgetonderzoek worden genoemd. Voorts een versterking van
het ABS zodat de statistieken sneller beschikbaar komen.
Op   de  volgende  pagina's  vindt  men  een  uitdraai  van  de
belangrijkste tabellen van Macroabc voor de jaren 1977 en 1992.
Dit  monitoringsmodel zelf  plus gegevens  voor alle  jaren van
1955 tot en met 1991 plus een aanvullende literatuurlijst vindt
men  in  een  diskette  die  gratis  verkrijgbaar  is.  Zie bon
achterin deze brochure.


   N.B. De gegevens voor het jaar 1992 zijn ramingen.


Tabel 1                                      
                                           
 CONFRONTATIE MIDDELEN&BESTEDINGEN    1977      1992
                                           
 middelenzijde                             
                                           
  loonsom bedrijven                    415      1090
  overig inkomen                       365      1070
 netto toegevoegde waarde van              
   bedrijven, tegen factorkosten       780      2160
  loonsom overheid(=NTWf overheid)     180       715
                                           
 Netto BinnenlandsProduct,factork.     960      2875
  afschrijvingen bedrijven             135       190
  afschrijvingen overheid                0         0
  indirecte belastingen                220       485
 %minus:prijsverlagende subsidies       35        35
                                           
 Bruto BinnenlandsProduct,marktpr.    1280      3515
                                           
                                           
 bestedingenzijde                     1977      1992
                                           
 overh.consumptie,netto materieel      155       510
   ,,     ,,    ,loonsom               180       715
                                           
 consumptie van gezinnen               720      6610
                                           
 bruto investeringen bedrijven         240       500
 bruto investeringen overheid          140        55
                                           
 uitvoer van goederen en diensten      710       630
 %minus:invoer van goed.en dienst.     865      5505
                                           
 Bruto BinnenlandsProduct,marktpr.    1280      3515


Merk  op, dat de consumptie aanmerkelijk hoger is dan het Bruto
Binnenlands  Product  (BBP).  Het BBP  is  echter  exclusief de
'inkomensoverdrachten om niet uit het buitenland aan gezinnen',
waaronder we de waarde van de parallelmarktinkomsten boeken (de
tegenwaarde van de EA invoer).
Tabel 2
                                           
 BEKNOPTE PRESENTATIE                 1977      1992
                                           
 BETALINGSBALANS :                          76

 -----------------                         
 UITGAVEN :                                
 *lopende rekening :                       
  invoer g+d door bedrijven            800      5440
  invoer g+d door gezinnen              35        40
  invoer g+d door overheid              30        25
  primaire ink.;lonen naar buitl.        5         5
    ,,    ; overig ink.naar buitl.      70         5
                                           
 ink.overdr.van gezin.aan buitenl.      15        20
 ink.overdr.van overh.aan buitenl.       0         0
                                           
  totaal                               955      5535
                                           
 saldolopenderekening(+=overschot)    -215      -200
    idem op kasbasis                  -145      -175
                                           
                                           
 *kapitaalrekening :                       
 saldo kapitaalrekening                115        85
                                           
              ( + = overschot)             
 saldo totale rekening, kasbasis             
  liquiditeitstoevoer uit buitenl.     -30       -90
                                           
                                           
 INKOMSTEN :                               
                                           
 *lopende rekening                         
                                           
 Uitvoer van:                              
  g+d door bedrijven                   710       630
 primair inkomen; lonen uit buitl.       0         0
      ,,   ; overig ink.uit buitl.      10         0
                                           
 ink.overdr.van buitenl.aan gezin.      20      4290
 ink.overdr.van buitenl.aan overh.       0       415
                                           
 totaal                                740      5335
                                           
 *kapitaalrekening:                        
 kapitaaloverdr.om niet van buitl.     140        35
 netto ontwikkelingsleningen             0         0
 saldo overig kapitaal uit buitl.      -25        50
 totaal                                115        85
                                           
 *totale rekening:                         
 wardereing goudvoorraad e.d.            0         0
 toename monetaire reserves             30        -5
                                           
 
Tabel 3
                                 
 BEKNOPTE PRESENTATIE                 1977      1992
                                           
 Middelen en bestedingen overheid;           
                                           
 OVERHEIDSFINANCIEN :                      
 --------------------                      
 INKOMSTENZIJDE :                          
                                           
 verkoop goederen en diensten            5        10
 overig inkomen van bedrijven           15       165
 indirecte belastingen                 220       485
 directe belastingen                    90       530
 ink.overdr.om niet van gezinnen         0        40
 inkomensoverdr.om niet van buitl.       0       415
 totaal=inkomsten gewone en buiten     330      1645
  gewone dienst excl. financiering        
                                           
                                           
 kas/transverschillen                   10        -5
                                           
 kapitaaloverdr.om niet uit buitl.     140        35
                                           
 netto ontwikkelingsleningen             0         0
                                           
 netto particuliere leningen             0       135
                                           
 monetaire financiering                 65       -45
                                           
 totaal middelen incl. mon. fin.       876      1769
                                           
                                           
 UITGAVENZIJDE :                      1977      1992
                                           
 aankoop goederen en diensten          300       575
 loonsom overheid                      180       715
 interest van overheid aan bedr.         0       180
 interest van overheid aan buitl.        0         5
 prijsverlagende subsidies              35        35
 inkomens overdrachten om niet          25       260
                                           
 totaal=uitgaven gewone en buiten-           
  gewone-en ontwik.dienst,trans.       540      1769
                                           
                                           
 inkomsten excl.financiering =             
 Inkomensoverschot (trans.)           -210      -128
                                           
 idem op kasbasis:                         
 middelenoverschot(+) kasbasis        -200      -128
   (tekort = - )                           
 idem, + kapitaaloverdr.om niet =            
 financieringsoverschot (+)            -60       -92
                                           
Tabel 4

 MONETAIR OVERZICHT                   1977      1992
                                           
 FINANCIERINGSOVERSCHOTTEN                 
       op kasbasis                         
 Bedrijven en gezinnen                  55       -45
 Overheid                              -60       -92
 Buitenland                              5       140
                                           
 DEKKING OP KAPITAALMARKT                  
                                           
 Bedrijven en gezinnen                 -25       -85
 Overheid                                0       135
 Buitenland                             25       -50
                                           
 LIQUIDITEITSOVERSCHOTTEN                  
                                 
 Bedrijven+gezinnen  excl.banken        25       -50
 Bankwezen                               5       -80
 Overheid                              -60       -43
 Buitenland                             30        90
                                           
 UITSPLITSING LIQUIDITEITSMUTATIE:    1977      1992
                                           
 liquiditeitstoevoer uit                   
  het buitenland:                          
  toename monetaire reserve             30        -5
  diversen(herwaardering goud etc)       0         0
 liquiditeitsschepping ten                 
  behoeve van de overheid:              65       -45
                                           
                                           
                                           
 liquiditeitsschepping bankwezen       -70         0
                                           
 totaal liquiditeitstoename             25       -50
                                           
                                           
                                           
Tabel 5                                      
                                           
 ARBEIDSMARKTOVERZICHT                1977      1992
                                           
  aantallen *1000                          
 bevolkingsomvang                      360       410
 aantal kinderen en 65+                185       195
 bevolking 16/64 jaar                  175       215
                                           
 natuurlijke aanwas bev.16/64            9         0
 cumulatief emigratiesaldo vanaf54     100       150
 emigratiesaldo                          1         0
                                           
 arbeidsplaatsen bedrijven              65        50
 arbeidsplaatsen overheid               35        45
 aantal werklozen                       11        24
                                           
 omvang beroepsbevolking circa         111       119
                                           
 index trendmatige arbeidsprod.        115       130
                                           
 
Tabel 6
                                 
 BALANSGROOTHEDEN                     1977      1992
                                           
                                            mln.Sf.
 waarde geinvest. bedrijfsvermogen    1520      2130
 netto kapitaalimport cum. vanaf54     360        10
 deviezenvoorraad                      210       -55
                                           
 staatsschuld buitenland                15       190
 staatsschuld binnenland               100      3880
                                           
 geldhoeveelheid                       285      3120
                                           
                                    %         %
 rentevoet USA                           5         5
 rentevoet Suriname                      8         9
                                           
                                           
 TOTALEN MICROBLOK                    1977      1992
                                           
                                            mln.Sf.
 uitvoer belangrijkste producten       615       630
 investeringen in exportsector          85       330
 indirecte bel. op export               70         0
                                           
                                           
 DIVERSEN                             1977      1992
                                           
 invoerrechten                         120       220
 kapitaal aan overheid van bedr.         5       135

 EA importen                             -       310        
                                 
 Parallelmarktkoers t.o.v. $           1,785      22
                                        
                                        
                                        
STICHTING  TER  BEVORDERING  VAN DE  STUDIE  VAN  DE SURINAAMSE
ECONOMIE
                           "STUSECO"
(opgericht 16-12-1977, Stichtingenregister nr 149657)
C.Jolstraat 50  2584ET Den Haag Nederland
Bank: ABN Den Haag nr 515601527   tel/fax 31 703549589





           Opstarten macromonitoringmodel Macroabc:
           Stop de diskette (zie boven) in uw pc en
           type daarna:
           aseasy <> <>   / f  r  macroabc <>
           Dan hebt u Macroabc gevuld voor de jaren
           1987-1991  in beeld. Data  voor de jaren
           54-87 zitten in de file bas54-87.wks
           Voor raadplegen literatuurlijst type u:
           type literat|more






                   BON voor gratis diskette



       Naam:
       Adres:

       Ik    wil    graag   de    diskette    met   het
       monitoringsmodel   'Macroabc'  plus  tijdreeksen
       kerngegevens  Suriname  1955  tot  en  met  1991
       ontvangen en sluit hierbij Nf 10,- of Sf 12,-aan
       postzegels in voor verzendkosten.
       Deze  bon  zenden aan:  Stuseco,  C.Jolstraat 50
       2584ET Den Haag, Nederland

       Deze bon is geldig tot 1 februari 1993.

C.V. Marein van Schaaijk


dr.  M. van  Schaaijk is  in het  dagelijks leven  hoofd van de
afdeling  Energie van het Centraal Planbureau van Nederland, en
in  zijn vrije tijd voorzitter van de Stichting ter Bevordering
van   de  Studie  van  de  Surinamse  Economie  (STUSECO).  Hij
promoveerde  in februari 1991 in  Groningen op 'Een macro-model
van een micro-economie' ISBNnr 90-73732-01-8.  Sindsdien bracht
hij  vijf bezoeken aan Suriname om een cursus macro-economische
modelbouw van in totaal dertig dagen te geven aan een groep van
circa   vijftien   economen  en   statistici   van  Planbureau,
Statistiekbureau,  Centrale  Bank, Bauxietinstituut  en diverse
ministeries.
